Lissabon

Lissabon is een van de oudste (hoofd)steden van Europa. In de 8e eeuw namen de Moren de macht over. Gedurende 300 jaar bouwden ze de stad uit tot een bloeiend handelscentrum. De wijk Alfama, het oudste gedeelte van de stad, heeft nog steeds het Arabische karakter van toen.

Het huidige centrum heeft vele brede boulevards die nog uit de 18e eeuw stammen. Veel huizen hebben prachtige gevels met de blauwwitte tegels waar Portugal beroemd door is, de zogenaamde Azulejos.

Centrum Lissabon

Baixa is de lokale naam voor het ‘nieuwe’ centrum van Lissabon. De volledige naam is Baixa Pombalina. Een tocht door dit deel van de stad zou kunnen beginnen bij het Praça do Comércio, waarvan de zuidzijde grenst aan de Taag. Aan de noordzijde is een triomfboog, die toegang biedt tot de Rua Augusta.

Elevador Santa Justa (48 KB)Deze brede, autovrije winkelstraat brengt je dwars door het hart van Baixa. In de tientallen haaks op de Rua Augusta lopende straten vind je een grote verscheidenheid aan winkels en horeca. Als je doorloopt naar het noorden richting het Praça da Eiguaira kun je linksaf de Rua de Santa Justa ingaan. Meteen valt een soort mini-Eiffeltoren op, de Elevador Santa Justa. Deze is in het begin van de 20e eeuw (1902) gebouwd door Gustave Eiffel, die ook in Parijs zo’n bekend bouwsel heeft achtergelaten.

Igreja do Carmo (50 KB)Deze lift kan je in een mum van tijd op het niveau van de andere wijk van het centrum, de Bairro Alto brengen. Vanaf het platform bovenop de constructie (waar ook een café is gevestigd) zie je onder andere ruïnes van de Igreja do Carmo (Carno-kerk). Deze kerk stamt uit de 14e eeuw en was heel bepalend voor de aanblik van de stad. In 1755 is er in de stad een grote aardbeving geweest waaraan ook deze kerk ten prooi is gevallen.

Vanaf de lift is het uitzicht geweldig. Je kunt de hele stad overzien, omdat de lift boven de hoogste gebouwen van het centrum uit komt. Hier links zie je bijvoorbeeld weer de Rua de Santa Justa, maar nu van boven af.

Rossio met Teatro Nacional (56 KB)Ook kun je over het plein Rossio, alhoewel dit officieel Praça de Dom Pedro IV heet. Je ziet onder andere het ruiterstandbeeld van Koning Pedro IV, en het belangrijkste theater van Lissabon, het Teatro Nacional. In 1964 woedde er een hevige brand in deze schouwburg, maar daarna is het volledig gerestaureerd.

Rua da Conceição (40 KB)Weer terug op de ‘begane grond’ gaan we te voet verder. De foto links toont de aanblik wanneer je vanaf Largo da Madalena de Rua da Conceição inkijkt. Draai je vervolgens om en loop omhoog.

Het is nu niet ver lopen naar het vlakbij gelegen Castello de São Jorge. Intussen passeer je enkele plekjes waar het prettig vertoeven is op een warme zomerdag. Zo dronken wij een kop koffie gevolgd door een frisdrank op dit met groen en bloemen behangen terras.

In de verte ligt het enorm grote klooster Igreja-Mosteiro S. Vicente de Fora in de zon te schitteren.

Maar dan loop je uiteindelijk langs de muren van het kasteel. Het ligt op de top van de heuvel die het midden vormt van de wijk Alfama en is daar gebouwd in de 5e eeuw. Maar daarvoor was er al bewoning, getuige de restanten van een Romeinse tempel die er zijn gevonden. Lissabon kreeg al in het jaar 48 voor Christus stadsrechten van het Romeinse Rijk.

Igreja Santa Engrácia (45 KB)Een van de bouwwerken die je kunt zien is de kerk Santa Engrácia, die in het Guinness Book of Records staat omdat aan geen enkele kerk ter wereld langer gebouwd is. Men begon er aan in de 17e eeuw, en pas in 1966 werd de koepel voltooid.

Het Castello de São Jorge is volledig gerestaureerd, een project dat in 1939 werd afgerond. Deze restauratie die 1 jaar duurde is overigens zo grondig aangepakt dat het net lijkt of het bouwwerk net vorige week voor het eerst nieuw is opgeleverd. De naam komt echter al uit de tijd van Koning João, uit de 14e eeuw. Voor die tijd heette het kasteel simpelweg Kasteel Lisboa.

Castello de Sao Jorge (51 KB)Castello de Sao Jorge (28 KB)Het kasteel bestaat uit de citadel Alcazar, met daarin twaalf poorten. Er zijn voorts 18 torens. Je kunt over de ommuring van het kasteel lopen (niet zo geschikt voor mensen met hoogtevrees), wat een prima uitzicht over de stad oplevert, in alle richtingen. Het binnenplein van het kasteel is een oase van rust in de wereldstad Lissabon. Je kunt er even zitten, slapen zelfs. Alles bloeit volop.

Alfama

De volkswijk Alfama ligt aan de oostelijke kant van het centrum van Lissabon, schuin omhoog tegen de São Jorge heuvel. Aan de zuidelijke voet van de São Jorge heuvel bevonden zich vroeger warme bronnen. Het Arabische woord alhama (dat ‘bad’ betekent) is uiteindelijk verbasterd tot Alfama.

Vis koop je gewoon op straat (52 KB)Alfama is een uitgesproken volkswijk. Hier geen chique winkels of coffeeshops, maar op straat vis verkopende vrouwen en in donkere steegjes weggestopte winkeltjes.

Doorkijkje (ook per auto toegankelijk?) (43 KB)De wijk is het beste wandelend te ontdekken. De vele smalle steegjes zijn zo goed als onbereikbaar met auto’s, alhoewel de bewoners toch verwoedde pogingen doen.

Binnenplaatsjes altijd feestelijk versierd (54 KB)Maar lopend heb je toch de meeste kans om op het juiste moment even naar links of naar rechts te kijken, waardoor je een blik wordt gegund op een verstild binnenplaatsje, dat waarschijnlijk altijd wel zo vrolijk gedecoreerd is.

Om de krachten te sparen kun je natuurlijk ook eerst per tram een flink stuk de heuvel op gaan.

Blikveld vanuit de tram (37 KB)Neem de tram vanaf de rotonde Praça Duque da Terceira, vlakbij het station Do Sodré, ten westen van het Praça do Comércio, in de richting van het Castelo São Jorge en stap vlak voor je boven bent weer uit.

Typische straat in het stijle gedeelte van Alfama (49 KB)Dan wandel je ontspannen naar beneden, terwijl je Alfama in je opneemt.

Vlak bij de wijk Alfama verhuurt Julie Kruijs een appartement. Een mooi uitgangspunt voor een verkenning van de wijk en de rest van de stad.

De informatie op deze pagina is gebaseerd op de reisgids Portugal ABC van Bernard J. van den Berg (ISBN 90389 01151), aangevuld met eigen reiservaringen en zelfgemaakte foto’s.